Follow Me on Twitter
woensdag, 23 november 2011 13:56

Relatie Filipijnen en China onder druk door conflict over Spratleys

01militaire-installatie-op-paHet conflict tussen de Filipijnen en China over de Spratley eilanden in de Zuid Chinese zee laait steeds opnieuw op. Het zet de politieke en economische relaties tussen beide landen voortdurend onder druk en leidt tot het oplaaien van anti-Chinese sentimenten in de Filipijnen. Het zorgt er bovendien voor dat de Verenigde Staten haar militaire aanwezigheid in het gebied versterkt.

Door Evert de Boer

Kaartje met claim China en 200 mile zonesIn maart van dit jaar ontstond het zoveelste conflict tussen de twee landen toen Chinese patrouilleboten een Filipijns seismisch onderzoeksschip in de buurt van de Reef Bank dwong te vertrekken. Reef Bank ligt ten westen van Palawan, halverwege de Spratley eilanden en ruim binnen de door de Filipijnen geclaimde exclusieve economische zone (EEZ) van 200 zeemijl (370 kilometer). Het schip deed onderzoek naar de grootte van het zich daar bevindende gasveld dat mogelijk 100 miljoen kubieke meter gas bevat en naar geschikte plaatsen om proefboringen te doen. China claimt echter zo'n beetje de hele Zuid-Chinese zee, inclusief de Spratley eilanden en de noordelijker gelegen Paracels eilanden.

Oplopende spanningen

Het incident heeft geleid tot een hardere stellingname van de Filipijnse regering in het conflict met China over de Spratleys. Ondanks haar beperkte militaire capaciteit en sterk verouderd materieel stuurde het Filipijnse leger twee gevechtsvliegtuigen naar het gebied, maar bij aankomst waren de patrouilleboten al verdwenen. Twee voertuigen van de kustwacht werden er op uit gestuurd om het onderzoeksschip te escorteren tot het klaar was met het onderzoek. Tegelijkertijd diende de regering een protest in bij de Chinese ambassade over het incident. Het antwoord luidde eenvoudigweg dat het gebied onder de soevereiniteit van China valt en dat het onderzoeksschip in overtreding was.

De Filipijnse regering kondigde tevens aan dat het zijn militaire capaciteit in het gebied gaat versterken en het budget voor het leger zal vergroten. Verder werd bekend gemaakt dat ze officieel bezwaar aan te zullen tekenen tegen de kaart die China in 2009 bij de Verenigde Naties indiende, waarop is aangegeven dat de grootmacht praktisch het hele Zuid-Chinese zee gebied, inclusief de Spratley eilanden en de noordelijker gelegen Paracels eilanden, claimt. Een bezoek aan China van president Aquino, dat gepland stond voor mei, werd uitgesteld. De gezamenlijke oefeningen van de Filipijnse en Amerikaanse marine in de wateren rondom Palawan in de maanden na het conflict deed de verhouding tussen de landen geen goed.

China's toenemende economische en militaire macht

In juli ontstond opnieuw een conflict toen de Filipijnse regering buitenlandse bedrijven uitnodigde in te schrijven op de rechten om olie en gas te zoeken in 15 gebieden rondom Palawan. China liet weten dat ze eiste dat twee van de gebieden, die zich op 80 kilometer ten noordwesten van de kust van Palawan bevinden, van de lijst geschrapt worden omdat ze zich op Chinees territorium bevinden. Ze voegde daar aan toe dat dit soort acties het conflict alleen maar verder compliceert en een bedreiging vormt voor de stabiliteit in het gebied. Waarop de regering Aquino reageerde dat ze zich niets van die eis zou aantrekken omdat het bedoelde gebied ruim binnen de territoriale wateren van het land ligt. Analisten in de Filipijnen concludeerden dat de eisen van China steeds brutaler worden en dat dit een gevolg is van de toenemende economische en militaire macht van dat land. Er zijn dit jaar al tenminste negen incidenten geweest met de Chinezen in de door de Filipijnen geclaimde 200 mijl zone. Daarbij gaat het om het verdrijven en beschieten van Filipijnse vissersboten, het opzetten van bouwels op door de Filipijnen geclaimde eilanden en het bedreigen van schepen die onderzoek uitvoeren.

Verenigde Staten versterken militaire aanwezigheid

Mischief ReefHet huidige conflict tussen de Filipijnen en China over de Spratleys is een vervolg op conflicten die zeer regelmatig – bijna jaarlijks - de kop opsteken. Het voorlopige hoogtepunt vond plaats tussen 1995 en 1998 toen China het door de Filipijnen geclaimde Mischief Reef bezette, dat aan de oostkant van de Spratley eilanden ligt. Ze bouwden er onderkomens, patrouilleboten doorkruisten regelmatig de wateren om de Chinese vissersschepen te beschermen en ze deden een poging Scarborough Shoal te bezetten, een grote zandbank op ruim 200 km van de kust van Luzon. Tijdens een bezoek van president Ramos aan China in 1993 werd overeengekomen dat de twee landen de claim op de Spratley eilanden ter zijde zouden schuiven en zouden zoeken naar een vreedzame oplossing van het conlict. Die overeenkomst was gebasseerd op de Manilla Declaratie, een in 1992 door de ASEAN landen opgestelde verklaring. Het werd duidelijk dat China zich weinig gelegen liet liggen aan de Manilla Declaratie of aan de overeenkomst met toenmalig president Ramos. Het conflict in 1995 vond plaats enkele jaren nadat de Filipijnen het verdrag met de VS over de Amerikaanse bases op haar grondgebied hadden opgezegd en vormde de aanleiding voor een nieuwe militaire overeenkomst met de Amerikanen. De Visiting Forces Agreement (VFA) werd uiteindelijk in 1999 door de Filipijnse senaat goedgekeurd. In de overeenkomst is vastgelegd dat het Amerikaanse leger van Filipijns grondgebied gebruik mag maken en dat er gezamenlijke militaire en maritieme oefeningen worden gehouden. Middels de VFA versterkten de Verenigde Staten hun militaire aanwezigheid in de zuid-oost Aziatische regio.

Ondertussen raken de Verenigde Staten steeds meer bij het conflict in de Zuid Chinese zee betrokken. In 2009 liet de Amerikaanse overheid weten de Filipijnen te zullen helpen haar maritieme capaciteit te vergroten. En in 2010 beloofde zij een marineboot van 3200 ton te zullen schenken. Onlangs tekende Hilary Clinton een overeenkomst met de Aquino regering over het versterken van de militaire capaciteit en hulp bij het beschermen van de zeegrenzen. China heeft herhaaldelijk op deze ontwikkelingen gereageerd met de mededeling dat de bemoeienissen van de VS het vinden van een oplossing veel ingewikkelder maakt.

Zes landen leggen claim op Spratley eilanden

Parlementaire delegatie bezoekt Pagasa eiland, gemeente KalayaanHet conflict rondom de Spratleys speelt niet alleen tussen de Filipijnen en China, maar ook en vooral tussen Vietnam en China. Bovendien speelt er een conflict tussen China en Vietnam over de Paracels eilanden, die vele honderden kilometers noordelijker liggen, dichter bij de kust van beide landen. In een gewapend treffen tussen Vietnam en China over de Spratleys vielen in 1988 meer dan zeventig slachtoffers onder Vietnamese militairen.

De Spratleys bestaan uit ongeveer 200 eilanden, (koraal)riffen en zandbanken in een wijdverspreid gebied tussen de Filipijnen, Vietnam, Maleisie (Sabah) en Brunei. Alle omringende landen leggen een claim op een deel van de eilanden, claims die elkaar deels overlappen. De Filipijnen claimen 50 van de eilanden, riffen en zandbanken, heeft die de Kalayaan eilanden gedoopt en bezet er in totaal negen van. Vietnam houdt 25 eilanden bezet, China zes, Maleisië drie, Brunei en Taiwan elk één. Hoewel de eilanden bijna 1000 kilometer uit de kust van China en Taiwan liggen, claimen die naties de Spratleys of een deel ervan. China rechtvaardigt zijn omvangrijke claim, die vlak langs de kusten van alle aangrenzende landen loopt, op basis van de geschiedenis. Het land claimt dat de Spratleys en Paracels al 2000 jaar geleden tot het Chinese rijk behoorden. Taiwan baseert zijn rechten op de Chinese claim. Vietnam bestrijdt het argument van China ten zeerste en beweert dat beide eilandengroepen binnen haar territorium liggen. Dat ze er sinds de zeventiende eeuw actief bestuur over gevoerd hebben en dat ze documenten bezitten die dit aantonen. Volgens Vietnam heeft China tot aan de jaren veertig van de vorige eeuw nooit een claim gelegd op de eilandgroepen.

Pagasa eiland

Het eiland PagasaSlechts een van de eilanden die de Filipijnen claimen en bezet houden is bewoond. Sinds 1970 wonen er ongeveer 60 Filipino's op Pagasa eiland (ook bekent als Thitu eiland). Dat is één van de grotere Spratley eilanden, maar beslaat toch slechts 37 hectare. Pagasa en de rest van de Kalayaan eilanden liggen in het noordoosten van de Spratleys op ongeveer 480 kilometer ten westen van Palawan. Om hun claim op de Kalayaan eilanden kracht bij te zetten hebben de Filipijnen de zee ten westen van Palawan omgedoopt tot West Philippine sea.

Op Pagasa eiland is een landingsbaan aangelegd, het eiland heeft een kleine militaire basis en een eigen gemeentehuis. Er zijn enkele militairen en zeven kustwachters gestationeerd. De meeste mensen die er wonen zijn vissers of werken voor de lokale overheid. Op het eiland is geen arts of verpleegend personeel en er zijn geen medische voorzieningen. Er is een generator die de bewoners 's morgens en 's avonds van elektriciteit voorziet.

Grote olie en gas voorraden

De belangrijkste reden waarom er zo hevig wordt gestreden over deze, op zich onbetekenende, eilanden is dat zich grote voorraden olie en gas in het gebied bevinden. Langs de kusten van de meeste landen wordt al op verschillende plaatsen olie en gas gewonnen, ook door de Filipijnen - in de buurt van Palawan. Gedetailleerd onderzoek naar de olie en gasvoorraden is nog beperkt en de schattingen zijn gebaseerd op wat er in aangrenzende gebieden is aangetroffen. China is het meest optimistich over de voorraden en schat de oliereserves op 213 miljard vaten, dat is tien maal zo veel als de totale reserves van de VS. Volgens Amerikaanse schattingen zou het echter gaan om 28 miljard vaten. Het Internationale Energie Agentschap denkt dat de echte rijkdom in het gebied wel eens zou kunnen bestaan uit aardgas. Ze schatten de gasvoorraad op 25 biljoen* kubieke meter, evenveel als de voorraden die gevonden zijn in Quatar. Het gebied behoort ook tot een belangrijke vaarroute voor vrachtschepen en bevat zeer rijke visgronden.

Anti-Chineese sentimenten

Het conflict over de Spratley eilanden heeft de anti-Chinese sentimenten in de Filipijnen sterk doen toenemen. Eind vorig jaar en begin dit jaar liepen de spanningen tussen de twee landen ook al op. In september 2010 kwamen acht inwoners van Hongkong om bij een bestorming van een gekaapte bus vol toeristen. Het waren vooral de harde verwijten uit Hongkong en China die bij veel mensen in de Filipijnen niet goed vielen. Begin dit jaar werden drie Filipino's opgehangen in China, die de doodstraf hadden gekregen voor het smokkelen van drugs. De Filipijnse regering had China gevraagd de doodstraf niet uit te voeren, omdat de drie het slachtoffer zouden zijn van een drugssyndicaat. De executies zetten veel kwaad bloed in de Filipijnen en werden kort daarna gevolgd door de incidenten in de Spratleys.

Tot anti-Chinese protest demonstraties, zoals die af en toe in Vietnam plaatsvinden, is het echter niet gekomen. Wel bleek een deel voor de bevolking voor een boycot van Chinese producten te zijn. De Aquino regering riep echter op tot kalmte en benadrukte dat het conflict over de Spratleys de relaties met China niet mag ondermijnen en dat van een boycot geen sprake kan zijn.

Een oplossing niet in zicht

Een oplossing voor het conflict over de Spratley eilanden is nog niet in zicht. China wil met elk land individueel en achter gesloten deuren onderhandelen om afspraken maken over een gezamenlijke ontwikkeling van de Spratleys. Zowel de Filipijnen en Vietnam sloten in de jaren negentig overeenkomsten met China om de vijandigheden te beëindigen en te komen tot een vreedzame oplossing. In 2002 sloten de ASEAN landen en China een overeenkomst met dezelfde strekking. Het effect van die overeenkomsten is echter nihil want de conflicten laaien voortdurend op. Daarom zien de Filipijnen, Vietnam en de andere betrokken landen niets in het voorstel van de grootmacht en willen ze internationale bemiddeling, iets waar China echter fel op tegen is.

Een oplossing zou kunnen liggen in de principes vastgelegd in de Conventie van de Verenigde Naties over de Wet van de Zee (UNCLOS) uit 1982, waarin het recht op gebruik van een exclusieve economische zone (EEZ) van 200 zeemijl is vastgelegd. Dat betekent in het geval van de Spratleys wel overlappende claims, maar daar kan volgens de meeste landen een oplossing voor gevonden worden in multilateraal overleg onder de vlag van de VN. China is ook hier op tegen en zolang dat land het hele gebied van de Zuid Chinese zee blijft claimen lijkt een oplossing ver weg.

*

Nederlands

Engels

In cijfers

miljoen

million

1.000.000

miljard

billion

1.000.000.000

biljoen

trillion

1.000.000.000.000

biljard

quadrillion

1.000.000.000.000.000

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.