Sinds de overwinning van Obama bij de laatste presidentsverkiezing is wereldwijd de betekenis van nieuwe media en van Web 2.0** bij verkiezingen duidelijk geworden. Als middel om contact met kiezers te krijgen en informatie te verspreiden scheppen internet en mobiele telefoon nieuwe mogelijkheden in de verkiezingsstrijd. De populariteit van nieuwe media is in het westen sterk toegenomen maar ook in Aziatische landen wordt van deze nieuwe technologie gebruik gemaakt bij de verkiezingscampagnes. Maar welke rol spelen websites of weblogs van partijen en kandidaten en welke rol spelen sociale netwerksites zoals Facebook, Myspace, Friendster, Twitter of YouTube feitelijk? Wie kunnen door de nieuwe media bereikt en beïnvloed worden?

Verkiezingsstrijd in de Filipijnen

Alhoewel de toegang tot internet in de Filipijnen niet te vergelijken is met de mogelijkheden daartoe van inwoners van de VS, nemen Filipijnse politici een voorbeeld aan de verkiezingsstrijd van Obama. En de kansen om op deze manier 'vrienden' te vinden zijn niet eens zo slecht. Internettoegang is weliswaar hoofdzakelijk beperkt tot de verstedelijkte gebieden, maar daar staat volgens de AC Nielsen-Yahoo Net Index tegenover dat 28 procent (9.8 miljoen) van de 35 miljoen tellende stadsbevolking toegang heeft. Tot de top van internetactiviteiten behoren het versturen van e-mails, sms-en en gebruik van sociale netwerken, waarmee ook gebruikers van mobiele telefoons bereikt kunnen worden. Ongeveer 60 miljoen Filipino's beschikken over een mobiele telefoon. Omdat 70 procent van de internetgebruikers jonger is dan 30 jaar en een groot deel daarvan student of scholier uit de middenklasse is, zijn nieuwe media vooral een effectief middel om jongere kiezers aan te spreken.

Nieuwe media en mobiele telefoon als 'gelijkmaker'

Gezien de beperkte financiële middelen bij verkiezingscampagnes bieden nieuwe media en sms mogelijkheden die gunstig uitpakken ten opzichte van traditionele campagnes en strategieën. Vaak worden deze in de verkiezingsstrijd als potentiële 'gelijkmakers' aangeduid omdat ze kleinere partijen en kandidaten in staat stellen om een bredere publiciteit te krijgen.
Met sms-berichten kunnen veel kiezers in afgelegen gebieden worden bereikt. Volgens een studie van de Technische Nanying Universiteit in Singapore hebben de Filipijnen het grootste aantal sms gebruikers ter wereld. Voor mensen die minder goed kunnen lezen en schrijven zijn mobiele telefoons een uitkomst vanwege de eenvoudige bediening en het beknopte taalgebruik. Ook personen die tot nu toe vanwege hun afgelegen woonplaats en onvoldoende schoolopleiding waren uitgesloten van informatiestromen, kunnen via de mobiele telefoon in een informatienetwerk worden betrokken. Het gebruik van internet en sms heeft voor partijen ook tot doel om internationale ondersteuning te verkrijgen en stemmen te winnen van Filipino's die in het buitenland wonen.

De boom van Web 2.0

Bij de presidentsverkiezingen van 2004 was hoofdzakelijk sprake van eenrichtingverkeer: informatiestromen van kandidaten naar kiezers. In de verkiezingsstrijd van 2007 spoorden websites de kiezers al aan tot actieve deelname. Het gebruik van YouTube en Video Sharing Websites werd geïntensiveerd. Het laatste is voor kleine partijen een alternatief voor dure tv spotjes. Video's kunnen gratis geupload worden en gedurende een bepaalde periode beschikbaar worden gesteld voor geïnteresseerden.
Van sociale communicatienetwerken zoals Friendster en Facebook werd bij de verkiezingen in 2007 al gebruik gemaakt door zowel partijen als door individuele partijleden. Ook via sms werden netwerken vergroot en kiezers in het buitenland bereikt.

Bij de huidige verkiezingsstrijd om de presidentiële posten hebben alle kandidaten een eigen homepage en blogs en mengen ze zich in sociale netwerken zoals Friendster, Facebook en Twitter. Net zoals in de VS wordt in de publiciteit erg op de persoon gespeeld. Men verhaalt over persoonlijke gebeurtenissen in de familie, wenst 'vrienden' goede feestdagen toe en er wordt 'zelfs' verwezen naar actuele politieke gebeurtenissen. Kiezers nemen actief deel aan het promoten van hun favorieten op het net.

De aantallen bezoekers en fans van pagina's van kandidaten spreken voor zich: bij Facebook heeft presidentskandidaat Manny Villar 350.000 fans en slaat zijn tegenstrever Noynoy Aquino alle records met 411.000 aanhangers. Op blogs, zoals bijvoorbeeld het 'nieuwe media Filipijnen' blog, vindt een uitwisseling plaats over de kandidaten en hun aanwezigheid in de media. Homepages worden geanalyseerd, waarbij de kandidaten niet altijd even goed uit de bus komen.

Voor Filipino's in het buitenland spelen Facebook en Twitter een belangrijke rol om informatie te krijgen over kandidaten en actuele thema's, aldus Jack Catarata van het sociaal internetplatform Philnetz voor Filipijnse migranten in Duitsland. Bovendien wisselen Google- en Yahoo-groepen nieuwtjes uit en worden video's verstuurd via Skype. Perry Legaspi, die verantwoordelijk is voor de publiciteit van partijlijst Akbayan, ziet goede mogelijkheden om via nieuwe media kiezers te winnen en dan vooral bij de jonge generatie. Volgens hem zijn deze sociale netwerken vooral van belang voor het bereiken van jonge kiezers om hen vervolgens te informeren over de officiële website van de partijlijst. De website van Akbayan moet dan ook tot aan de verkiezingen vooral toegesneden worden op de jonge kiezers. Hoewel Akbayan al enige tijd een eigen website heeft is het volgens Legaspi bij deze verkiezingen de eerste keer dat een gerichte campagne via internet wordt gevoerd.

Beperkingen

Omdat ook in 2010 nog niet iedere Filipino toegang heeft tot internet maken ook traditionele strategieën, zoals huis aan huis campagnes en luidsprekerwagens, nog deel uit van de verkiezingsstrijd.
Behalve de beperkte reikwijdte van nieuwe media staat ook misbruik ervan ter discussie in de Filipijnen. De mogelijkheid van participatie aan weblogs en via communicatienetwerken heeft niet alleen voordelen maar maakt ook het gooien met modder mogelijk. De auteur van weblog 'New Media Philippines' wijst erop dat politici voorzichtig en op verantwoorde wijze om moeten gaan met hun optreden op internet om negatieve publiciteit te voorkomen. Het risico op hacking van websites van kandidaten is ook een thema dat op weblogs bediscussieerd wordt.
De mogelijkheden om nieuwe media in te zetten in de verkiezingsstrijd zijn zowel veelzijdig als riskant en kunnen niet alle potentiële kiezers bereiken. Welke invloed nieuwe media feitelijk hebben op de afloop van de verkiezingen zal pas in mei blijken. Wel is duidelijk, dat het gebruik van Facebook, Twitter en Blogs een massasport is geworden die de potentie heeft om de politieke toekomst van de Filipijnen sterk te beïnvloeden.

* Inga Neu is sociologiestudent en stagiaire bij Philippinenbüro e.V. in Duitsland. Ze heeft Perry Legaspi en Jack Catarata geïnterviewd en zelf websites, blogs en sociale communicatienetwerksites bezocht dan wel eraan deelgenomen.
Bron: Südostasien, nummer 1/2010

Vertaald en bewerkt door Els Bressers

** Voetnoot
De term Web 2.0 verwijst naar een duidelijk waarneembare trend op het internet, die sterk in betekenis toeneemt. Web 2.0 wordt omschreven als de tweede fase in de ontwikkeling van het World Wide Web. Het gaat over de verandering van een verzameling websites naar een volledig platform voor eindgebruikers. Bij Web 2.0 kan dus iedereen informatie toevoegen naar eigen wens.
Uit: Wikipedia