Follow Me on Twitter
woensdag, 23 november 2011 13:38

Na vijfentwintig jaar terug in de Filipijnen

04tiboli-dans-uitgevoerd-doVijfentwintig jaar geleden verbleef Paul de Roy voor een half jaar in de Filipijnen. In augustus van dit jaar ging hij voor de eerste keer terug. Bij aankomst in Manilla bezocht hij opnieuw het gezin in een sloppenwijk in Marikina, waarmee hij al die tijd contact heeft gehouden. Daarna ging hij terug naar de Santa Cruz Mission in Lake Sebu die met de Tiboli's werkt, een van de negentien inheemse volken in Mindanao. Na zijn eerste bezoek nam hij het initiatief tot de Santa Cruz Mission Schools Nederland, die Tiboli basisscholen en basisschoolleerlingen sponsort.

Door Paul de Roy

2. Op bezoek in Marikina

Samen met de twee andere bestuursleden van de Santa Cruz Mission Nederland waren we uitgenodigd om het vijftigjarig jubileum van de oprichting van de Santa Cruz Mission in Lake Sebu mee te vieren. Tijdens ons verblijf in Manilla zochten we eerst de familie Pongos op in een krottenwijk in Marikina, die ik 25 jaar geleden voor het eerst ontmoette en waarmee ik af en toe nog contact heb. Eerst per brief en nu per email.

Landrechten voor de stadsarmen

Het was een hartelijk weerzien. Ik herkende de plek nauwelijks, hoewel hun huisje nog op de zelfde plaats stond als 25 jaar geleden. Nieuw was dat de onderbouw van het huis van de familie Pongos nu van steen is. De bovenbouw is echter nog steeds van hout, blik, golfplaat aangevuld met plastic en rijstzakken. Op het oog zag het er beter uit, maar nu was de wijk zo dicht bebouwd dat er bijvoorbeeld geen ruimte meer is voor de kinderen om te spelen. Ze hebben nu echter wel de zekerheid dat ze er kunnen blijven wonen omdat ze de landrechten op hun erf hebben verworven. Ook is er inmiddels waterleiding aangelegd. En dan te bedenken dat de overheid plannen heeft om de bevolking van deze dichtbevolkte stad met 40 procent te verminderen. Hoe? Door met bulldozers en vlammenwerpers de krotten op te ruimen die veelal op riskante en gevaarlijke plekken zijn opgestapeld. Maar waar moeten die armsten van de bevolking naar toe? Een onoplosbaar derdewereld probleem, maar zeer bedreigend voor wie het betreft.

Achter de schermen tijdens de feestelijkhedenDe moeder van het gezin had lekker voor ons gekookt. De hele familie was aanwezig, de cadeautjes vielen erg in de smaak en er werd veel gelachen. Wat onveranderd was is de humor en de overlevingskracht die deze mensen hebben en uitstralen.

Herkenningspunten

Lake SebuNa een kort verblijf in Manilla vlogen we naar General Santos, naar een van de zuidelijkste luchthavens in Mindanao. We werden opgewacht door de president van de Santa Cruz Missie Scholen, Maria Gandam en enkele leden van haar staf. De reis vanuit General Santos naar Lake Sebu, het stadje waar de Santa Cruz Mission is gevestigd, duurde twee uur.

Het eerste wat mij opviel, toen we in de buurt van de Missie kwamen, waren de verbeterde wegen. Moesten we 25 jaar geleden nog door een doorwaadbare plek in de rivier rijden, nu was er een brug en een betonweg die allengs overging in een grindweg met veel kuilen. Dat laatste stuk was verwoestend voor het oude busje dat we eens hadden geschonken aan de Missie.

Voor mijn mede bestuursleden Jos en Eddie was het al de zesde keer dat ze de Missie en de scholen bezochten maar voor mij de eerste keer na 25 jaar. Ik zocht herkenningspunten. Die waren er: de prachtige natuur van het berglandschap met daarin verscholen de drie meren, afgewisseld met het frisse groen van de rijstvelden. Hoe dichter we bij het centrum kwamen hoe hoger de bergen en hoe meer huizen we aantroffen. De bevolking was sterk toegenomen, aangetrokken door het hoofdkwartier van de Missie. Ik realiseerde me daardoor dat de Missie de meeste bewoners onderwijs had gebracht en een bestaansmogelijkheid.

Pater Rex Mansman

Pater Rex in gesprek met Paul de RoyIn het kader van dit reisverslag kan de hele geschiedenis van de Missie niet verteld worden maar het verhaal van de stichter, Fr. Rex Mansman (79) die er nog steeds woont, geeft het romantische beeld van de pioniers weer: er was niets toen hij zich er vestigde. Een klein bergpaadje leidde door het land van de Tiboli's. Als Amerikaan en pater van de congregatie van de Passionisten volgde hij een medebroeder op die er een jaar tevoren als eerste voet aan de grond had gezet. Het was zijn droom om niet in een gevestigde parochie in een stad te werken en te leven, maar bij een van de stammen die steeds meer bedreigd werden door de oprukkende bewoners van elders en de multinationals die hun grondgebied in gebruik namen om er plantages te vestigen. Met name Nestlé doet verwoede pogingen een plek te veroveren. Tot mijn schrik vertelde pater Rex dat het erger is dan 25 jaar geleden. Nog steeds doet hij - op zijn hoge leeftijd - hartstochtelijk pogingen het tij te keren. Er is zelfs iemand vrijgesteld die zich inzet voor de bescherming van de voorouderlijke grondrechten van de Tiboli gemeenschappen.

Rex leeft nu grotendeels teruggetrokken maar heeft zich in het verleden vooral beziggehouden met het opzetten van scholen en de met het behouden van de cultuur van de Tiboli's.

Het belang en de vrucht van het onderwijs

Het onderwijs heeft vorm gekregen in een groot gebied waar meerdere gemeenschappen wonen. Tijdens ons verblijf zagen we de vrucht van dit werk. Er kwamen mannen naar me toe die ik 25 jaar geleden ontmoet had. Eén van hen, toen een jonge Tiboli leraar die me rondleidde, bleek nu burgemeester van Lake Sebu te zijn. Zo zijn er velen die, opgeleid door de Missie, functies bekleden in dienst van lokale overheidsdiensten en in het onderwijs. Dat betekent dat daardoor de eigen aard, de hoge morele standaard en de cultuur van de Tiboli's beter bewaard is gebleven. Ook de huidige president van de Missie, Maria Gandam, is een Tiboli evenals vele leden van de staf. Zij verzorgen - tegen veel lagere salarissen dan de overheidsleraren- het onderwijs op moeilijk bereikbare plaatsen, waar de overheid niet voorziet in scholen.

De overname door de Tiboli's van de organisatie van de Missie is niet zonder slag of stoot gegaan maar uiteindelijk is het contact met de stichters bewaard gebleven.

Het Lemlunay festival

Volgens Filipijnse katholieke traditie begint een feest met een H. Mis. Wij zijn dat wat kwijt in Nederland, maar hier viel op hoe gemoedelijk dat gebeurt. Geen priester die een preek van papier voorleest. Het gaat uit het hart en er wordt verbinding gelegd met de gebeurtenissen van het moment en het kerkelijk feest. In dit geval een Maria feest. Maria als model van trouw en woord houden: doe ook zo.

sport en spelDaarna stroomden van heinde en verre de leerlingen met de leerkrachten van de zes lagere scholen en twee high schools naar Leme-hek, waar zich het hoofdgebouw en het feestterrein bevond. De kinderen werden met de vrachtwagen opgehaald want acht uur lopen is wel erg ver. Nu deden ze er 'maar' vijf uur over. Ze verbleven een week in de lagere school van Leme-hek. Op het toernooiveld verzamelden zich op de eerste dag de meer dan 2500 leerlingen en studenten. Om deze, soms in hun kleurige klederdracht, in een grote kring te zien staan rond het toernooiveld was op zich al een indrukwekkende gebeurtenis. Gedurende een aantal dagen zouden de verschillende scholen zich met elkaar meten in sportwedstrijden en folkloristische dansen die van generatie op generatie waren overgeleverd. Diverse activiteiten volgden, van de 'Alumni Solidarity Night' tot streetdansen, modeshows, een nachtelijke fakkeloptocht en vuurwerk. Voor de kinderen en de studenten was het Lemlunay festival (Lemlunay betekent paradijs) een geweldig feest.

Wij vervulden tijdens de feestelijkheden de rol van eregasten. Jammer genoeg waren de sponsororganisaties uit Japan en Australië niet vertegenwoordigd. Daarom was het goed dat wij er waren. Aan het einde van de feestelijkheden drukten wij onze verbondenheid en vriendschap uit. Het belang is niet alleen de financiële steun maar ook de vriendschap en het besef van solidariteit.

Scholen in de top vijf

Opvallend was hoe vlekkeloos deze dagen met zoveel activiteiten, soms gehinderd door heftige regenbuien, verliepen. Het is een blijk van hun mogelijkheden en capaciteiten. Het aandeel van de vrouwen in de organisatie is groot. We ontmoetten heel krachtige vrouwen met belangrijke functies (o.a. een plaatsvervangend burgemeester), uitstekende verhalen en een duidelijke visie op de toekomst van de inheemse volken en de missie.

We verstevigden de banden met de leerkrachten in gezamenlijke uitjes naar de toeristische plekjes. We bezochten twee van de elf resorts die blijk gaven van toenemend toerisme, wat extra inkomsten betekent voor de bewoners. Ook is er voor de toeristen een adembenemende tocht per kabelbaan over een van de zeven watervallen rond Lake Sebu mogelijk. Vijfentwintig jaar geleden was daar nog geen sprake van. Wel geschiedde onze tocht onder begeleiding van twee politieagenten. Dat was op advies van de gemeente. In de omgeving blijken er regelmatig ontvoeringen te zijn, met name van kinderen. Het gaat om de nieren!!! Niet te geloven maar het is zo. Zo zie je dat je zelfs in dit vreedzame gebied moet oppassen.

Ook bezochten we de school waarvoor we samen met Wilde Ganzen een actie doen om het dak te vernieuwen. Ons vorige project betrof de vervanging van het dak van het hoofdgebouw in Leme-hek. Dat zag er weer piekfijn uit. Het geeft een dankbaar gevoel te zien dat alles wat we hier brachten met steun van velen in Nederland zo intensief gebruikt wordt. En natuurlijk ook dat deze school tot de top vijf van de regio behoort. Dat is eveneens het geval met de Leme-hek highschool.

Financiële onafhankelijkheid

In een eindgesprek met Maria Gandam brachten we voorzichting ons idee naar voren om de steun aan de scholen in vijf jaar af te bouwen. Zij hebben dan een aantal jaren de tijd om toe te werken naar financiële onafhankelijkheid. Ze zouden bijvoorbeeld een beroep kunnen doen op de afgestudeerden die een baan hebben, door hen een soort 'studieschuld' te laten betalen. Het zou mooi zijn: Filipino's voor Filipino's in plaats van buitenlandse sponsors voor Filipino's. Deze gedachte speelde ook bij Maria Gandam.

Zie voor meer informatie over de de Tiboli's en de Santa Cruz Mission Schools (Nederland): www.filipijnen.com

Laat een reactie achter

Zorg ervoor dat u de verplichte (*) velden invult waar dit is aangegeven. HTML code is niet toegestaan.